|
W roku 2006 Zespół Szkół nr 3 został wyposażony w
aparaturę EEG Biofeedback, tj. urządzenie, za pomocą którego osoba trenująca
może zmienić swoje wzorce czynności
mózgowej, a poprzez nie zachowanie
np.: sposób uczenia się, czas koncentracji uwagi.
Wyposażenie
szkoły w urządzenie sfinansowane zostało w 75% ze środków Unii
Europejskiej, w pozostałej części przez
Ministerstwo Edukacji. Pozostałe
elementy wyposażenia pracowni zapłacono
ze środków własnych Zespołu
Szkół, adaptację pomieszczenia w dużej mierze wykonano w ramach
praktycznej nauki zawodu uczniów z klasy malarzy – tapeciarzy naszej
Zasadniczej Szkoły Zawodowej.
Neurobiofeedback,
biofeedback albo w skrócie bfb- tak nazywa się metodę ćwiczeń umysłu za pośrednictwem tzw. sprzężenia
zwrotnego. Jest
nieinwazyjna metoda trenującą
funkcje psychiczne, neuropsychiczne i psychosomatyczne na poziomie centralnego
układu nerwowego.
Jak
to działa?
Aparatura
EEG Biofeedback ( EEG BFB) pozwala dokonywać analizy czynności
bioelektrycznej mózgu ( eeg), a następnie ustalić poziom nagrody dla
trenowanej częstotliwości fal. Układ nerwowy uzyskuje nagrodę w postaci
sygnału dźwiękowego, wizualnego i informacji o uzyskanej punktacji
za produkcję promowanych fal mózgowych o określonej częstotliwości
lub za obniżenie poziomu hamowanych częstotliwości. System nagradzania
oferowany przez jedną wybraną z 20 wideogier, wzmacniany
jest przez zabiegi psychoterapeutyczne, z zakresu terapii pedagogicznej i
neurokinezjologii.
Treningi
realizowane mogą być w różny sposób. Najpopularniejszy : osoba trenująca
siedzi na fotelu przed ekranem, do głowy ma przyklejonych
kilka czujników. Na ekranie, dosyć monotonnie , zmienia się obraz, z
głośnika słychać dźwięk sygnalizujący osiągnięcie ustalonego poziomu
aktywności bioelektrycznej. Jeśli ktoś oczekuje szokujących przeżyć
– będzie rozczarowany, bo
cały trening bliższy jest medytacji niż grze.
Nowością
w tej dziedzinie jest Maindball
- tu można wykorzystać rywalizację , bo uczestników treningu może
być więcej. Na przykład dwie osoby z opaskami na głowie (czujniki)
zasiadają po przeciwnych stronach blatu. Na środku niewielka kulka. Zadanie
polega na „strzeleniu gola” przeciwnikowi.
Coś takiego! – Za pomocą fal mózgowych poruszyć kulkę?
Oczywiście – chwila nieuwagi i
kulka przesuwa się groźnie w stronę
pola jednego z graczy . Żeby wróciła
, grający musi zrelaksować się
i skupić tak, aby poziom czynności bioelektrycznej jego mózgu
(w tym wypadku fal alfa) – osiągnął wartość zadaną przez
terapeutę.
EEG
BFB jest metodą uczenia się
– i podlega takim samym prawidłowościom jak cały
proces nauczania – uczenia się. Uzyskane efekty muszą być utrwalone,
konieczne jest powtarzanie i przypominanie, stosowanie hierarchizacji celów
oraz przestrzeganie zasady systematyczności i aktywności uczącego się.
Trening ten musi uwzględniać indywidualne możliwości i potrzeby pacjenta.
Działanie
zależy m.in. od typu treningu i jakości używanego sprzętu. Najczęściej ,
w odniesieniu do ludzi zdrowych wymieniane
są:
·
lepsza
koncentracja,
·
lepsza
uwaga,
·
łatwiejsze
podejmowanie decyzji,
·
zmniejszenie
liczby błędów,
·
skrócenie
czasu reakcji,
·
wzrost
kreatywności,
·
lepsza pamięć,
·
przyspieszone
uczenie się,
·
zwiększona
odporność na stres,
·
zwiększona
produktywność,
·
mniejsza
podatność na "wypalanie się",
·
zahamowanie
lęków / tremy,
·
głębszy i
łatwiej osiągalny relaks,
·
poprawa
samopoczucia,
·
lepsza
integracja umysłu i ciała,
·
zwiększenie
pewności siebie / asertywności,
·
lepsza
samokontrola,
·
rozwój samoświadomości,
·
rozwój
inteligencji emocjonalnej.
W
odniesieniu do osób ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi
wskazywane są pozytywne rezultaty w stanach diagnozowanych jako:
·
nadpobudliwość
psychoruchowa
·
padaczka
·
zaburzenia
procesu uczenia się, również o cechach dysleksji, dysgrafii i dyskalkulii
·
zaburzenia
snu
·
napady lęku
i paniki
·
zaburzenia
autoimmunologiczne
·
stany po
uszkodzeniach mózgu
·
autyzm
·
niepokój
psychoruchowy
·
moczenie
nocne
·
zaburzenia
koncentracji uwagi
·
zaburzenia
pamięci
·
zaburzenia
osobowości
·
zaburzenia
rozwoju mowy i płynności mowy
·
…i
inne.
Czy
trening osiągnięć tą metodą jest
"dobry na wszystko"?
Nie. Obszarami oddziaływania takiego treningu są zasadniczo potencjał umysłu
i reakcje na stres.
Czy
to działa na każdego?
Badania sugerują, że ok. 90% osób dostrzega korzystny wpływ
treningu. Jest on indywidualnie zróżnicowany: od subtelnego po silny. Dla
niektórych osób neurofeedback ma znaczenie przełomowe. Subiektywne oceny
znajdują potwierdzenie w badaniach obiektywnych wskaźników, np. płynności
pojęciowej, liczby popełnianych błędów, sprawności wzrokowo-słuchowej,
wyników szkolnych. Niektóre badania wskazują także na wzrost IQ.
Czy biofeedback wymaga wiary?
Tak:
odrobiny wiary we własne siły. I chęci do doskonalenia swoich możliwości.
Jak w każdym procesie uczenia, wyniki są uwarunkowane aktywnością.
Dla kogo trening nie
będzie przydatny?
Trening
osiągnięć nie będzie przydatny do osób, które:
·
nie odczuwają
potrzeby zwiększania możliwości swojego umysłu, ani odporności na stres,
·
nie mogą poświęcić
na ten cel przynajmniej kwadransa co kilka dni,
·
odczuwają
niepokój lub lęk przed korzystaniem z tego rodzaju zaawansowanej techniki.
Jak długo trwa trening ?
Minimum
to kilkanaście krótkich sesji odbywanych co parę dni. Dla uzyskania znaczących
i trwałych efektów stosuje się ich zwykle kilkakrotnie więcej. Najlepsze
wyniki daje natomiast stałe praktykowanie - podobnie jak w wypadku zajęć
sportowych.
Oprócz
regularnych ćwiczeń korzystne jest też stosowanie neurofeedbacku przed poważniejszymi
wyzwaniami, np. kluczowymi spotkaniami, publicznymi wystąpieniami,
egzaminami, a także po silniejszych stresach i w okresach przeciążenia.
Kiedy odczuwalne są efekty treningu osiągnięć?
Doświadczenie
efektów ma kilka faz. Początkowo wiele osób doznaje tzw. efektu nowości
(podobnie jak np. po zakupie samochodu), związanego z podekscytowaniem. Nie
jest on zasadniczym celem treningu i zwykle wygasa w ciągu kilku dni. Drugą
składową, obserwowaną względnie regularnie, jest poprawa samopoczucia
(uspokojenie, rozpogodzenie, ożywienie, klarowność itp. - zależnie od typu
treningu). Występuje ona zwykle w trakcie treningu lub w ciągu kilku godzin
po nim. Trzecia składowa, uważana za główny cel neurofeedbacku, to
stopniowo postępująca (na przestrzeni kilkunastu-kilkudziesięciu treningów)
poprawa wymienionych wcześniej funkcji psychicznych . Z czasem wyższy poziom
funkcjonowania rzutuje na wiele dziedzin życia i zaczyna być postrzegany
jako jego naturalny element.
Czy istnieją jakieś ograniczenia lub przeciwwskazania ?
Neurofeedback
leczniczy powinien być prowadzony przez wyszkolonego terapeutę, z użyciem
przeznaczonego do takich celów sprzętu. Osoby cierpiące na epilepsję, zespół
potraumatyczny lub zaburzenia psychiczne powinny stosować biofeedback wyłącznie
przy udziale terapeuty. Biofeedback nie jest praktykowany poniżej 7 roku życia.
Starszym dzieciom z niedoborami uwagi podaje się zwykle sygnały zwrotne w
formie efektownych prezentacji wizualnych.
Czy zdarzają się niepożądane reakcje na trening osiągnięć
metodą EEG Biofeedback?
Niekiedy
występuje przejściowe pobudzenie nerwowe. W takim wypadku należy skrócić
sesje, przeprowadzać je rzadziej lub zaprzestać treningu. W wypadku silnego
napięcia psychicznego lub niedoborów snu trening może sprowokować przejściową
senność.
Jakie
fale mózgowe są najlepsze?
Żaden
typ fal mózgowych nie jest najlepszy w każdych warunkach. Np. jeden rodzaj
fal dominuje przez większą część zdrowego snu, natomiast ich dłuższa
przewaga w stanie czuwania wiąże się zwykle z brakiem uwagi.
Pożądany
typ fal zależy też od lokalizacji w mózgu i wieku badanego. Przy tym określony
rodzaj fal prawie nigdy nie występuje samodzielnie, lecz w rozmaitych
proporcjach z falami o innych częstotliwościach.
Terapeuta
programujący trening EEG Biofeedback
uwzględnia normy charakteryzujące dany przedział wiekowy oraz
wskazania neuropsychologiczne.
Nic nie da się zrobić wbrew naturze – w tej terapii bazuje się na dążeniu
organizmu do utrzymania równowagi
i do naturalnego rozwoju .
Jak
EEG Biofeedback wykorzystywany jest w Zespole Szkół Nr 3 ?
Trening
EEG Biofeedback włączony został do
systemu rewalidacji indywidualnej.
Do jego pełnego wykorzystania prowadziło
kilka etapów:
·
etap
wstępny - ukierunkowany na „oswojenie się” ze sprzętem i metodą:
poznać je musieli uczniowie i ich rodzice oraz
nauczyciele, a osoba obsługująca urządzenie
zebrała niezbędne doświadczenie,
·
przygotowanie
włączenia terapii EEG BFB w system rewalidacji – zrealizowano
innowacje programowo -metodyczną ,
·
włączono
terapię EEG BFB do systemu
rewalidacji indywidualnej.
Z nowościami
i z zakresu neurostymulacji
za pomocą EEG BFB będziemy mieli
okazję zapoznać się w maju . W
ramach Słonecznego Tygodnia w Zespole Szkół nr3 Specjalnych w Pszczynie 20
maja przybędą przedstawiciele Instytutu
EEG z Warszawy , którzy
zaprezentują najnowsze urządzenia służące stymulacji funkcji poznawczych.
O zagadnieniach neurostymulacji pisano również...
... w numerze 5/ 2009 czasopisma Charaktery Szczepan
Grzybowski w artykule „ Narodziny cyber-mózgu” napisał:
..”
dzięki najnowszym technologiom nawet całkowicie sparaliżowani ludzie mogą
poruszać się w cyberprzestrzeni. Niemieccy naukowcy z Uniwersytetu w Tűbingen
opracowali przeglądarkę internetową wykorzystującą aparaturę i
oprogramowanie ( tzw. BCI, brain – computer interface) umożliwiające
sterowanie znacznikiem ( obiektem, kursorem, kolorem) na ekranie poprzez
kontrolowane i wyuczone prostymi metodami biofeedbacku zmiany potencjałów mózgowych.
Innymi słowy, można już surfować po Internecie siłą samych myśli.
Nowa przeglądarka, o nazwie Nessi wykorzystuje interfejs kolorystyczny, gdzie
zarówno komendy („wybierz link”,”wróć”,
„przewiń w dół”etc.), jak i same linki znaczone są różnymi
kolorami, którym odpowiadają określone potencjały mózgowe. Potencjały te
podlegają świadomej kontroli dzięki uprzedniemu treningowi oraz stale
obecnemu, odrębnemu okienku z informacją zwrotną ( wskazującą kolor,
jakiemu w danym momencie odpowiadają potencjały generowane w móżgu).
Zatem, by wybrać określoną komendę, czy link, wystarczy skupić się na
danym kolorze.”
... w książce Swietłany Masgutowej i Anny
Regner Rozwój mowy dziecka w świetle integracji sensomotorycznej :
„Wyniki uzyskane w badaniach czynności bioelektrycznej mózgu
encefalogramem ( EEG), przed, w trakcie i po wykonaniu terapii odruchów
ustno-twarzowych pokazały zmiany częstotliwości widma fal mózgowych alfa.
Wyniki ujawniły skuteczność technik integracji odruchów dla wzrostu dojrzałości
mózgu i poprawy funkcjonowania fal mózgowych.”
… w numerze 2/ 2010 czasopisma Charaktery Herta
Flor ( tłumaczenie Paweł Brysacz) w
artykule „ Obrazy leczące
psychikę” wskazuje na możliwości
terapii osób socjopatycznych, tj. o obniżonej zdolności do oceny moralnej
czynów :
„Właśnie
w tym przypadku zastosowanie znajduje ostatnio
technika neurologicznej informacji zwrotnej. Komputer rejestruje indywidualne
wzorce aktywności elektrycznej oraz zmiany przepływu krwi w mózgu ( EEG lub
fMRT) i zmienia je na sygnały optyczne lub akustyczne. Za pomocą tego
komunikatu powrotnego pacjenci uczą się uaktywniać
nieużywane obszary mózgu. Metoda ta, sprawdzana między innymi
przez Nielsa Birbaumera i jego zespół na Uniwersytecie w Tybindze,
mogłaby być skuteczną pomocą
dla ludzi z osobowością socjopatyczną – grupy bardzo trudno poddającej
się innym metodom leczenia.”
Jeżeli
chcesz wiedzieć więcej o metodzie biofeedbacku (neurofeedbacku)
szukaj informacji pod adresami...
www.eeg.instytut
www.eegspectrum.com
www.psychiatria.pl
Opracowała: mgr Anna Zielińska
|
