Metoda Warnkego

Od listopada 2013 roku Zespół Szkół nr 3 korzysta z aparatury opracowanej przez niemieckiego eksperta w dziedzinie komunikacji Freda Warnke, z myślą o potrzebach osób ze specyficznymi trudnościami w zakresie czytania, pisania, mówienia, dysleksji oraz osób z zaburzeniami percepcji słuchowej, koncentracji uwagi, pamięci wzrokowo-ruchowej. Metoda Warnkego skupia się na przyczynach problemów, a nie na objawach. Skuteczność metody została potwierdzona licznymi badaniami. Badania pokazują, że podstawą  w/w trudności są zaburzenia ośrodkowego przetwarzania bodźców słuchowych i wzrokowych oraz zaburzenia automatyzacji. Gdy ta nie jest prawidłowa osoby przejawiające trudności poszukują strategii kompensacyjnych, które zużywają duże pokłady energii.

Istota metody  

Osoby cierpiące z powodu trudności w nauce, są niezdolne do zapamiętania wzorców dźwiękowych tych słów, które słyszały we wczesnym okresie swojego życia. Trudności związane są z brakiem wiedzy na temat "brzmienia" słowa, jak również wiedzy na temat głosek i liter, z których powinno składać się słowo. Autor metody zauważa konieczność pracy u źródła problemu dysleksji, mianowicie w funkcjonowaniu mózgu. Najnowsze doniesienia naukowe pokazują, że przyczyną dysleksji i problemów w nauce jest obniżona zdolność pewnych obszarów mózgu do przetwarzania informacji wzrokowych,  słuchowych i ruchowych oraz komunikacja między półkulami mózgowymi. Terapia metodą Warnkego poprzez odpowiednie ćwiczenia uwrażliwia mózg na przetwarzanie tego rodzaju informacji. Czytanie, pisanie i mówienie to złożone czynności, które mogą przebiegać prawidłowo pod warunkiem, że są w pełni zautomatyzowane. Wszystko co potrafimy robić automatycznie wydaje się łatwe i to właśnie automatyzacja czynności sprawia, że popełniamy mniej błędów.

Opis metody

Terapia metodą Warnkego składa się z siedmiu kroków. Zadania wykonywane są przy pomocy specjalistycznego urządzenia medycznego. Zadaniem dziecka jest odpowiednio (zgodnie z instrukcją do każdego z zadań)  reagować na prezentowane przez urządzenie odpowiednio dobrane bodźce wzrokowe i słuchowe, tym samym ćwicząc mózg. W miarę poprawnego wykonywania zadań ich trudność wzrasta dostosowując się do umiejętności osoby trenującej.

Metoda Warnkego wyposaża terapeutę we wszelkie narzędzia, które są mu potrzebne zarówno do testu diagnostycznego jak i do późniejszego treningu z dzieckiem.

Diagnoza przeprowadzona z użyciem profesjonalnego urządzenia Brain-Boy® pozwala na trafne określenie problemów w zakresie  funkcji podstawowych. W oparciu o uzyskany wynik opracowuje się program treningowy dostosowany do indywidualnych możliwości i potrzeb dziecka.

Przebieg metody

Podczas pierwszego spotkania przeprowadzany jest krótki wywiad na temat problemów dziecka w nauce. Jednocześnie, z wykorzystaniem odpowiedniej aparatury przeprowadzana jest diagnoza umożliwiająca określenie poziomu przetwarzania informacji słuchowych, wzrokowych i motorycznych przez układ nerwowy. Za pomocą metody Warnkego można w atmosferze zabawy szybko sprawdzić czternaście różnych funkcji. Uzyskane dane mogą być porównywane ze standardowymi danymi innych dzieci (z odpowiednimi dla wieku normami) w celu znalezienia odchyleń lub nieprawidłowości.

Terapia metodą Warnkego

1. Trening automatyzacji funkcji podstawowych (automatyzacja przetwarzania spostrzeżeń w obszarze słuchu, wzroku i zdolności motorycznych)

W tym etapie dążymy do redukcji nieprawidłowości w zakresie funkcji podstawowych. Ten etap przebiega dwutorowo - praca z terapeutą (raz w tygodniu) i indywidualne treningi w domu. Ten etap w zależności od problemów pacjenta i motywacji do pracy trwa od 2 do 4 miesięcy. Do treningu automatyzacji wykorzystywany jest Brain Boy®. Urządzenie zawiera zestaw programów treningowych przypominających gry, które usprawniają podstawowe funkcje przetwarzania spostrzeżeń w odniesieniu do zmysłu słuchu, wzroku i funkcji ruchowych

2. Trening lateralny

Trening lateralny powinien rozpocząć się w momencie osiągnięcia celów założonych w pierwszym etapie. Praca na tym etapie przebiega wyłącznie na spotkaniach z terapeutą. W przypadku dzieci, najczęściej trwa tyle miesięcy ile dziecko ma lat. Podczas procesu uczenia się obie półkule mózgowe powinny ściśle ze sobą współpracować. Koordynacja pomiędzy obiema półkulami odbywa się przy udziale ciała modzelowatego, struktury nerwowej, która umożliwia to połączenie.  W przypadku trudności w uczeniu się ten szlak nerwowy zazwyczaj nie działa właściwie. Trening lateralny przyczynia się do lepszej synchronizacji obu półkul przez aktywowanie istniejących, ale nieaktywnych włókien nerwowych. Charakterystyczne dla tej fazy jest cykliczne przemieszczanie się dźwięku z jednej strony na drugą w słuchawkach ćwiczącego. Tym samym percepcja dziecka musi stale być świadoma kierunku, z którego dobiega jego głos. Trening lateralny odbywa się przy pomocy urządzenia zwanego Alpha Trainer. Podczas treningu czytania osoba ćwicząca słyszy dźwięk z płyty lub głos terapeuty, przemieszczający się w słuchawkach z jednej strony na drugą, a jego własny głos przeplata się z głosem terapeuty, tworząc tzw. huśtawkę akustyczną i jednocześnie zmuszając obie półkule mózgowe do intensywnego wysiłku i skoordynowanej aktywności. Do treningu lateralnego w tym urządzeniu wykorzystuje się specjalistyczne okulary oraz zestaw wysokiej jakości słuchawek i mikrofonów. W oparciu o wynik uzyskany w procesie diagnozy, terapeuta opracowuje program treningowy dostosowany do indywidualnych potrzeb i możliwości pacjenta. Trening metodą Warnkego zawiera zadania odpowiadające 14 próbom diagnostycznym.

  • Próg kolejności wzrokowej – jest to wymiar zdolności układania dwóch szybko następujących po sobie bodźców wzrokowych, czyli ich porządkowania. Zdolność ta służy do precyzyjnego układania ciągów bodźców wzrokowych, istotnych w procesie czytania.
  • Próg kolejności słuchowej – jest to wymiar zdolności układania dwóch szybko następujących po sobie bodźców słuchowych. Umiejętność ta umożliwia rozróżnianie głosek zwarto – wybuchowych d/t, b/p czy g/k. Jeżeli dziecko nie odróżnia ich od siebie, prowadzi to do trudności w zrozumieniu mowy.
  • Słyszenie kierunkowe – polegające na lokalizacji źródła dźwięku z dokładnością do kilku stopni kątowych. Jest to istotna wartość pomiarowa oznaczająca umiejętność śledzenia toku lekcji w otoczeniu dźwięków zakłócających, które w standardowym pomieszczeniu klasowym mają natężenie ok. 50 – 60 dB, (np. by rozpoznać głos nauczyciela w głośnej sali).
  • Różnicowanie tonów – umiejętność szybkiego spostrzegania różnic wysokości dźwięków pojawiających się jeden po drugim. Umiejętność ta związana jest z rozpoznawaniem samogłosek i dekodowania melodii mowy.
  • Synchroniczne wystukiwanie rytmu – umiejętność wykształcona dzięki stosownej do wieku koordynacji słuchowo – motorycznej, świadczy o efektywnej koordynacji półkul mózgowych.
  • Czas reakcji z wyborem – umiejętność szybkiej i trafnej reakcji przy wyborze jednej z wielu możliwości, nabyta dzięki koordynacji słuchowo – motorycznej. Umiejętność ta decyduje o czasie rozpoznawania fonemów (głoski przy słyszeniu języka) i grafemów (litery przy rozpoznawaniu języka pisanego). Jest ona istotna w procesach decyzyjnych.
  • Test wzorca częstotliwości – umiejętność przekładania melodii mowy na informacje, polegająca na zlokalizowaniu tonu o odmiennej wysokości spośród trzech dźwięków. Umiejętność ta stanowi podstawę do segmentowania ciągłego potoku mowy przy rozpoznawaniu języka mówionego na poziomie nie językowym.
  • Test wzorca czasowego – umiejętność przekładania rytmu mowy na informacje, polegająca na zlokalizowaniu tonu o odmiennej długości spośród trzech dźwięków. Dziecko słyszy krótką sekwencję trzech dźwięków, z których dwa są identyczne. Następnie musi wskazać, który z trzech dźwięków różni się od pozostałych. Umiejętność ta stanowi, obok rozpoznawania wysokości tonów, kolejną ważną podstawę do segmentowania ciągłego potoku mowy przy rozpoznawaniu języka mówionego na poziomie nie językowym.
  • Koordynacja oko – ręka – Umiejętność stanowi podstawę wizualnej kontroli grafomotoryki. Podczas pisania niezwykle ważne jest szybkie i pewne kierowanie motoryką dłoni i jej kontrolowanie za pośrednictwem wzroku. Kontrola wzrokowo- motoryczna stanowi wielkość pomiarową informującą o umiejętności automatyzacji zadań i procesów obejmujących kilka modalności.
  • Czytanie tekstów pozbawionych znaczenia – umiejętność istotna dla szybkiego czytania oraz dla tworzenia wewnętrznych obrazów, polegająca na całkowicie zautomatyzowanym opanowaniu zmiany grafem – fonem. Osoby prawidłowo piszące opanowały dwie techniki czytania: Po pierwsze, dzięki przetwarzaniu liter w głoski uczą się one automatycznie czytać, bez konieczności długiego zastanawiania się. Później, uczą się rejestrowania znanych im słów jako jednej całości. Osoby z problemami z pisownią, z różnych względów, pomijają pierwszą fazę uczenia się. Próbują one rozpoznawać całe słowo po jego konturze, a nie po jego szczegółowej strukturze poszczególnych liter. W ten sposób nie powstają u nich zróżnicowane reprezentacje prawidłowej pisowni. Stwierdza się to za pomocą testu czytania pseudotekstów czyli tekstów złożonych ze słów pozbawionych znaczenia, ponieważ dziecko jest zmuszone do wykazania się umiejętnością automatycznego przetwarzania litery na głoskę.
  • Zdolność do zapamiętywania krótkotrwałego – umiejętność ta jest niezbędna do czytania ze zrozumieniem, polega na bezbłędnym zapamiętywaniu i powtarzaniu  ciągów specjalnie przygotowanych sylab zgodnie z zasadą „wiek minus jedna sylaba”. Górną granicą jest liczba sześć. Zdolność do zapamiętywania krótkotrwałego określa umiejętność krótkotrwałego zapamiętywania przez ucznia sylab i słów w procesie czytania.
  • Selektywność percepcji – jest to umiejętność opierająca się na funkcjach podstawowych, zwłaszcza zaś na przetwarzaniu czasowym, niezbędna dla bezbłędnego rozróżniania głosek o podobnym brzmieniu, szczególnie spółgłosek.
  • Spostrzeganie dynamiczne – umiejętność ta jest ważna przy niezakłóconym szybkim czytaniu, polega ona na precyzyjnym, w przestrzeni i czasie, sterowaniu sześcioma mięśniami służącymi do kierowania każdym okiem.
  • Zez ukryty –  Krok ten pozwala na stwierdzenie czy istnieje nieprawidłowość przy współpracy obydwu oczu i przetwarzaniu obrazu w centralnym ośrodku wzroku. Umiejętność ta jest ważna z punktu widzenia niezakłóconego, szybkiego czytania, polega na zmniejszeniu umiejętności osoby dobrze widzącej, do dokładnego odtwarzania widzianego obiektu na środkowym dołku oka.
  • Literowanie wzrokowe – konieczny warunek opanowania prawidłowej pisowni. Jest to umiejętność każdej prawidłowo piszącej osoby do wyobrażenia sobie całego słownictwa na swoim wewnętrznym ekranie.

Efektywność metody

Metoda Warnkego wspomaga prawidłowy rozwój procesów poznawczych, dostarcza efektywnych sposobów uczenia się. Wyrównując deficyty w zakresie centralnego przetwarzania informacji, dajemy solidną podstawę do osiągnięcia sukcesów w nauce. Dla uzyskania widocznej poprawy konieczne jest odbycie około trzydziestu godzin treningów. Efekty pracy z wykorzystaniem metody Warnkego są długotrwałe. Doświadczenie pokazuje, że po treningach, dzieci po powrocie ze szkoły są mniej zmęczone, a wykonywanie zadań domowych staje się szybsze i przyjemniejsze.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej o metodzie Warnkego szukaj informacji pod adresami:

www.metodawarnkego.pl

www.biomed.org.pl/metoda-warnkego-sprzt.html